Paula de Vries is een gecertificeerde angstcoach en de oprichter van Coachpraktijk Tula. Vanuit haar expertise in de tandheelkunde en coaching begeleidt ze zowel volwassenen als kinderen om angsten te overwinnen en de controle over hun mondgezondheid terug te krijgen.
Er stond een moeder bij de balie, met gebogen schouders en haar blik op de grond. Haar stem beefde terwijl ze vroeg: “Kunnen jullie mijn kleine jongen helpen? Elke keer naar de tandarts gaan is een nachtmerrie... en ik wil niet dat hij hetzelfde meemaakt als ik.”
Na een advies van het consultatiebureau moest ze haar driejarige zoontje Jaden meenemen naar de tandarts omdat zijn gebit achterliep op schema. Wat ik in de moeder zag, was niet alleen diepe angst, maar vooral een grenzeloze liefde toen ze zei: “Geen kopie van mij” Ze was zelf overweldigd door angst, maar vastbesloten om het generatiepatroon van angst voor haar zoon te doorbreken.
De eerste ontmoeting: Vertrouwen op ooghoogte
Als angstcoach en oprichter van Coachpraktijk Tula weet ik dat de eerste momenten van cruciaal belang zijn. Toen Jaden binnenkwam, was hij verlegen en stil, zijn favoriete konijn stevig vasthoudend. Dat konijn was zijn anker: een stukje veiligheid in een vreemde omgeving.
Direct bij binnenkomst paste ik een belangrijke coachingstechniek toe: rapport opbouwen door non-verbale afstemming. Ik knielde meteen neer om op ooghoogte van Jaden te communiceren. Respect is de basis voor vertrouwen. Een kind kijkt niet graag omhoog naar een vreemde in een medische setting.
Mijn eerste stap richtte zich niet op Jaden, maar op zijn knuffel: “Wat een stoer konijn heb je daar! Vind je hem niet lief?” Jaden glimlachte en liet zijn knuffel zien. Dit is een verschuiving van focus, een afleidingstechniek om angst weg te nemen en veiligheid te creëren.
Vertel-Laat-Doen: Het belang van voorspelbaarheid
Vertrouwen opbouwen doe je niet met loze woorden; het draait om voorspelbaarheid. Daarom gebruikte ik de Vertel-Laat-Doen methode, een effectieve techniek in de kindertandheelkunde om angst te verminderen en autonomie te vergroten.
- Vertel: Ik legde in begrijpelijke taal uit wat we gingen doen. We gingen samen tanden tellen met mijn 'telstokje'.
- Laat: Ik gaf Jaden een bekertje water om vast te houden en liet hem de speekselzuiger bedienen. Zo kon hij wennen aan geluiden en situaties. Ik maakte het persoonlijk door te zeggen: “Jouw mond wordt zo ook schoongemaakt, zullen we kijken of ik dat goed kan?”
- Doen: De handeling zelf.
Het doorbreken van angstprojecties
Toen we naar de behandeltafel liepen, stuitten we op angstprojectie. Moeder ging als eerste in de stoel om het goede voorbeeld te geven, maar haar spanning was voelbaar. Jaden weigerde instinctief om bij haar op schoot te gaan. Kinderen pikken stresssignalen van hun ouders feilloos op.
In plaats van te dwingen, koos ik voor herkadering. Ik vroeg Jaden om zelf op de grote stoel te klimmen: “Kijk Jaden, deze stoel is als een glijbaan. Jouw knuffel mag bij je blijven.” Dat was de juiste benadering. Het werd een spel, zonder strijd, enkel een veilige uitnodiging.
De essentie van dit verhaal
Ongeacht de leeftijd van de patiënt, draait alles om respecteren van grenzen en opbouwen van vertrouwen. Mijn professionele overtuiging is eenvoudig: angst verdwijnt niet door druk te zetten, angst verdwijnt door veiligheid te bieden.
Uit onderzoek en ervaring blijkt dat tandartsangst bij volwassenen vaak al in de kindertijd ontstaat. Als we de mondgezondheid van de toekomst willen waarborgen, moeten we bij kinderen beginnen. Dit vereist:
- Gevoel van veiligheid: Communiceer op hun niveau, neem de tijd en oordeel niet.
- Behoud van autonomie: Geef keuzes (op de stoel, op schoot, respect voor grenzen).
- Positieve bekrachtiging: De eerste ervaring moet goed zijn. Als het vertrouwen er is, is latere weerstand overbodig. Zo groeit een kind op tot een volwassene die ontspannen en zonder angst naar de tandarts gaat.
